İZMİR — Türkiye, zeytin üretiminde rekor seviyelere ulaşmaya hazırlanırken artan maliyetler ve dip yapan alım fiyatları üreticiyi zor durumda bıraktı. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) verilerine göre, 2026-2027 üretim sezonunda zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin ton seviyesine çıkması bekleniyor. Tahminler, 588 bin ton zeytinyağı ve 1 milyon 163 bin ton sofralık zeytin elde edileceğini gösterse de sahada sevinç yerine derin bir kaygı yaşanıyor.
Maliyet 50 lira toptan satış 20 lira
Rekolte artışına karşın sektörde karamsar bir tablonun hâkim olduğunu belirten UZZK Başkanı Mustafa Tan, kilogram başına sadece toplama maliyetinin 25 liraya ulaştığını, bakım masraflarıyla birlikte toplam üretim maliyetinin 50 lirayı bulduğunu aktardı. Buna karşılık Manisa Akhisar gibi önemli üretim merkezlerinde toptan zeytinin 20 liradan satıldığına dikkat çeken Tan, şu değerlendirmede bulundu:
"Zeytinyağının en az 250 lira maliyeti varken piyasada 170-180 lira. Yere dökülen zeytinler toplanmıyor. Bu nedenle 4 milyon 30 bin tonluk rekolte düşebilir."
| Kalem | Maliyet (TL/kg) | Piyasa Satış Fiyatı (TL/kg) | |:--- |:--- |:--- | | Toptan Zeytin | ~50,00 | ~20,00 | | Zeytinyağı | ~250,00 | 170,00 - 180,00 | | Zeytin Toplama İşçiliği | 25,00 | — |
Kamusal müdahale çağrısı
Üreticinin artan girdi maliyetlerine karşılık maliyetin çok altında ürün satmaya zorlanmasını eleştiren Tarım-Sen Genel Başkanı Umut Kocagöz, Türkiye'de ilk kez zeytinin dalda kalma riskinin bu denli somutlaştığını vurguladı. Uluslararası ticaret ağındaki şirketlerin rekabet kayıplarını çiftçiye fatura ettiğini belirten Kocagöz; Tarım Kredi Kooperatifleri, Marmarabirlik ve Tariş gibi kurumların piyasaya acil müdahalede bulunması gerektiğini ifade etti.
Kocagöz, yeterli taban fiyat ve kamusal alım desteği sağlanmaması durumunda önümüzdeki 3 ila 5 yıl içinde küçük üreticilerin üretimden çekilerek topraklarını terk edebileceği ve arazilerin büyük şirketlerin kontrolüne geçebileceği uyarısında bulundu.