HELSİNKİ — Finlandiya'daki Oulu Üniversitesi araştırmacıları, Alzheimer hastalığının temel nedeni olarak kabul edilen beyindeki zararlı atık proteinlerin mekanik yöntemlerle temizlenebileceğini ortaya koydu.
Nature Communications dergisinde yayımlanan klinik çalışmada, beynin normalde gece uykusunda devreye soktuğu atık temizleme mekanizması dışarıdan uygulanan mekanik titreşimlerle taklit edildi. Tansiyon düşürücü ilaç desteği ve 30 dakikalık titreşimli yatak seansına tabi tutulan 29 sağlıklı gönüllünün kan dolaşımına, beyinden atılan zararlı proteinlerin hızla karıştığı tespit edildi.
Atık proteinler kan dolaşımına aktarıldı
İnsan beyni, gün boyunca biriken metabolik atıkları uykuda kan basıncının düşmesiyle oluşan yavaş dalgalı kan akış pulsları sayesinde temizliyor. Yaşlanma ve nörodejeneratif hastalıklarla zayıflayan bu süreci canlandıran araştırmacılar, yarım saatlik seansın ardından katılımcıların kan değerlerini inceledi.
Laboratuvar analizlerinde, Alzheimer ile doğrudan ilişkili amiloid beta ve astrosit hücrelerini destekleyen GFAP protein düzeylerinin kanda belirgin ölçüde yükseldiği görüldü. Kanda saptanan bu artış, beyin dokusunda biriken zararlı maddelerin dokudan başarılı şekilde tahliye edildiğini belgeledi.
Erken evre hastalarda denenecek
Biyomedikal mühendisi Johanna Tuunanen ve nöroradyolog Prof. Vesa Kiviniemi öncülüğünde yürütülen çalışmada, temizlik akışının yer çekimi etkisiyle beynin arka damarlarında yoğunlaştığı saptandı. Veriler, yaşça daha büyük bireylerde ve tansiyonu daha fazla düşen katılımcılarda temizleme veriminin belirgin biçimde arttığını gösterdi.
Beyin-kan bariyerini geçici olarak esneterek atık ihracını kolaylaştıran yöntemin, klinik seyrin bir sonraki aşamasında erken evre hafıza kaybı yaşayan hastalar üzerinde test edilmesi planlanıyor.