Trump’tan İranlılara Vize Yasağı: Tartışma Büyüyor

Karar özellikle İranlı öğrenciler ve aileleri etkileyecek.

ABD Başkanı Donald Trump, 9 Haziran saat 00:01 itibarıyla yürürlüğe giren yeni bir başkanlık bildirisiyle 12 ülkenin vatandaşlarına yönelik geniş kapsamlı vize kısıtlaması getirdi. Listeye alınan ülkeler arasında İran, Afganistan, Somali, Sudan, Yemen, Libya ve Eritre gibi Müslüman çoğunluklu ülkeler yer alıyor. ⚖️

Beyaz Saray, kararın “ulusal güvenlik” gerekçesiyle alındığını açıkladı. Bildiride, bazı ülkelerin ABD’ye vize değerlendirmesi için yeterli bilgi sağlamadığı, sınır dışı edilen vatandaşlarını geri kabul etmediği ve yüksek oranlarda vize süresi aşımı yaşandığı belirtildi.

📊 En Büyük Etki İranlılarda

Verilere göre, yasak kapsamındaki ülkeler arasında geçen yıl verilen geçici vizelerin (ziyaretçi ve öğrenci vizeleri) dörtte birinden fazlası İran vatandaşlarına aitti. Yıllık yaklaşık 20 bin İranlı, çoğunlukla kendi masraflarını karşılayan öğrenciler ve ABD’de yaşayan İran asıllı Amerikalıların akrabaları olarak vize alıyordu.

Göçmen (kalıcı) vizelerde ise en yüksek oran Afgan vatandaşlarına aitti. Ancak ABD hükümeti için çalışan Afganlara yönelik özel programın yeni yasaktan etkilenmediği belirtildi.

🔎 “Müslüman Yasağı” Tartışması

Trump’ın ilk döneminde Ocak 2017’de yürürlüğe giren ve kamuoyunda “Müslüman yasağı” olarak bilinen karar, yedi Müslüman çoğunluklu ülkeyi kapsıyordu. Yeni listede ise 12 ülke bulunuyor; bunların sekizi Müslüman çoğunluklu. İlk dört ülke (Kongo Cumhuriyeti, Ekvator Ginesi, Haiti, Myanmar) Müslüman değil.

İlginç bir ayrıntı ise bildiride terörizm tehdidinin yalnızca üç ülke (İran, Somali, Afganistan) için açıkça gerekçe gösterilmesi. Diğer ülkeler için ana gerekçeler vize süresi aşımı oranları ve “işbirliği eksikliği” olarak sıralandı.

⚖️ İstisnalar ve Sınırlamalar

Bildiri, yeşil kart sahiplerinin ve mevcut geçerli ABD vizesi bulunan kişilerin girişine izin verileceğini açıkça belirtiyor. Ayrıca sporcuların Dünya Kupası ve Olimpiyatlar gibi büyük etkinlikler için ABD’ye girişine istisna tanınıyor.

Ancak 12 ülkenin vatandaşlarının maçları izlemek amacıyla ABD’ye girişine izin verilmeyecek. Bunun yanı sıra, İran’daki “zulüm gören etnik ve dini azınlıklar” için göçmen vizelerine özel istisna getirildi.

🌍 Eleştiriler ve Çelişkiler

Tahran yönetimi kararı “sistematik ırkçılık” olarak nitelendirdi. Eleştirmenler, terör tehdidi gerekçesinin tüm ülkeler için eşit biçimde kullanılmamasını çelişkili buluyor.

Öte yandan vize süresi aşımı oranlarında İran’ın %4,3 ile listedeki birçok ülkeden daha düşük bir orana sahip olduğu belirtiliyor. Laos (%35) ve Cibuti (%24) gibi yüksek oranlı bazı ülkelerin listede yer almaması da tartışma yarattı.

🔮 Süreç Nereye Evrilecek?

Trump yönetimi kararı ulusal güvenlik önlemi olarak savunuyor. Ancak 2017’deki benzer yasağın Yüksek Mahkeme sürecine taşındığı hatırlatılıyor. Yeni yasağın da hukuki itirazlarla karşılaşması bekleniyor.

Kritik soru şu: Bu karar gerçekten güvenlik riskini azaltmaya mı yönelik, yoksa siyasi ve ideolojik bir tercihin devamı mı? Yanıt, hem mahkemelerde hem de 2026 seçim atmosferinde şekillenecek.