DIŞ HABERLER — Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), yıllık Dünya Enerji Görünümü (WEO) raporunu yayımlayarak küresel enerji piyasalarındaki kritik tabloyu ortaya koydu. Orta Doğu'daki savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik akışının büyük ölçüde kesintiye uğramasını "tarihin en büyük enerji arz şoku" olarak tanımlayan UEA, yaşanan krizin süresinin sektördeki dönüşümün boyutunu belirleyeceğini bildirdi.
Raporda, hükümetlerin bu belirsizlik döneminde alacağı stratejik kararların küresel enerji görünümünü gelecek yıllar boyunca şekillendireceği vurgulandı. Gelir ve nüfus artışına paralel olarak ulaşım, ısıtma, soğutma ve bilgi işlem gücü gibi hizmetlere yönelik enerji talebinin krizden bağımsız biçimde yükselmeye devam edeceği öngörülüyor. Artan küresel sıcaklıkların da etkisiyle, binaları soğutmak için gereken enerji ihtiyacının tarihte ilk kez ısıtma ihtiyacını aştığı tahmin ediliyor.
Hürmüz Boğazı senaryosu petrol akışını nasıl etkileyecek?
Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik kesintisi, birçok ülkeyi kırılganlıklarını azaltmak ve maliyetleri kontrol altına almak amacıyla enerji politikalarını gözden geçirmeye yöneltti. Ülkeler enerji arz kaynaklarını, ticaret rotalarını, yakıt bileşimlerini ve teknoloji tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye odaklanırken yerli kaynaklara daha fazla öncelik veriyor.
UEA modellemelerine göre deniz taşımacılığına yönelik ciddi risklerin uzun süre devam ettiği uç senaryoda, alternatif boru hatları ve yeni arz kaynaklarına yapılacak yatırımlar boğaza olan bağımlılığı hızla düşürebilir. Ancak bu senaryoda dahi Orta Doğu, uluslararası piyasalara petrol ihraç eden dünyanın en büyük bölgesi konumunu koruyacak.
| Dönem | Hürmüz Boğazı Petrol Akışı İhtiyacı | |:---|:---| | Kriz Öncesi | Günlük 20 milyon varil | | 2030 Tahmini | Günlük 8,5 milyon varil | | 2035 Tahmini | Günlük 2 milyon varilin altı |
Yenilenebilir enerji kömür ve elektrifikasyon yarışı
Yerli enerji kaynaklarına dönüşümden en fazla payı başta güneş fotovoltaik teknolojisi olmak üzere yenilenebilir enerji ile nükleer enerjinin alması bekleniyor. Enerji verimliliği ve biyoyakıtların önemi artarken, petrol ve doğal gaz ithal eden birçok Asya ülkesinin enerji güvenliği kaygısıyla yerli kömür kaynaklarına daha uzun süre bağımlı kalabileceği değerlendiriliyor.
Mevcut kriz, ekonominin genelinde elektrik kullanımına geçişi de hızlandırıyor. 2019'dan bu yana küresel elektrik talebi dünya ekonomisinden daha hızlı ve toplam enerji talebinin iki katı hızda büyüdü. Sanayide elektrik motorları, ev aletleri, klimalar, ısı pompaları, elektrikli araçlar ve veri merkezlerinin yaygınlaşması bu artışın ana itici gücü oldu.
Elektrik talebinin 2035'e kadar daha da ivmelenmesi ve elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının incelenen tüm senaryolarda küresel ölçekte yüzde 30'a yaklaşması öngörülüyor. Yakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların etkisiyle krizden etkilenen ülkelerde güneş paneli ve batarya ticareti hızlanırken elektrikli araç satışlarında da belirgin bir yükseliş kaydediliyor.

