İSTANBUL — Tüp Bebek ve İnfertilite Derneği (TÜBİD) tarafından düzenlenen 5. Uluslararası Kongre, dünyanın önde gelen akademik kurumlarında kritik araştırmalar yürüten iki genç Türk bilim insanının projelerine ev sahipliği yaptı. ABD'deki Yale Üniversitesi'nde embriyolardaki genetik kusurları gidermek üzere CRISPR teknolojisi üzerinde çalışan Dr. Gizem Nur Şahin ile Harvard Üniversitesi'nde pankreas kanserinin erken teşhisine odaklanan Sude Nur Yıldırım, tıp dünyasında umut vadeden çalışmalarını paylaştı.
Embriyolarda CRISPR ile gen düzenleme
İstanbul Üniversitesi Moleküler Tıp mezunu olan ve Üreme Tıbbı alanında doktorasını tamamlayan 34 yaşındaki Gizem Nur Şahin, 2022 yılından bu yana Yale Üniversitesi bünyesinde Prof. Dr. Emre Seli'nin laboratuvarında araştırmalarını sürdürüyor. Hematoloji alanında başarıyla uygulanan CRISPR gen düzenleme sistemini üreme tıbbına uyarladıklarını belirten Şahin, yöntemi "bul ve değiştir" mekanizması olarak tanımladı.
Mevcut tüp bebek uygulamalarında Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT) ile yalnızca sağlıklı embriyoların seçilebildiğine dikkat çeken Şahin, şunları kaydetti:
"Bazı durumlarda ailede genetik olarak sağlıklı hiçbir embriyo elde edilemiyor. Biz CRISPR yöntemi ile mevcut embriyoyu hücresel düzeyde onararak sağlıklı hâle getirmeyi amaçlıyoruz. Temel hedefimiz, kalıtsal hastalıklar sebebiyle çocuk sahibi olmaktan çekinen ailelere sağlıklı bebek müjdesi verebilmek. Araştırmalarımız uluslararası etik kurallar çerçevesinde laboratuvar aşamasında titizlikle devam ediyor."
23 yaşında Harvardda kanser araştırmacısı
Bilim dünyasındaki yolculuğuna lise yıllarında hazırladığı biyoloji projesiyle TÜBİTAK Türkiye ikincisi olarak adım atan 23 yaşındaki Sude Nur Yıldırım ise lisans eğitiminin ardından Münih Teknik Üniversitesi'nde yüksek lisans çalışmalarını sürdürürken Harvard Üniversitesi'ne kabul edildi.
Yıldırım, teşhisi en zor ve ölüm oranı en yüksek hastalıklar arasında gösterilen pankreas kanserine odaklanarak, hastalığın henüz başlangıç evresinde saptanmasını sağlayacak biyobelirteçler ve hücresel mekanizmalar üzerinde çalışıyor. Genç araştırmacı, geliştirdikleri moleküler yaklaşımların erken evre teşhis oranlarını artırarak tedavi protokollerine katkı sağlamasını hedefliyor.