SAKARYA — Sonbahar yağışlarıyla birlikte doğada artış gösteren yabani mantarların bilinçsizce tüketilmesi ciddi sağlık tehditlerine yol açıyor. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantarın zehirli olup olmadığını anlamaya yönelik halk arasında yaygın olan geleneksel inanışların hiçbir bilimsel temeli olmadığını belirterek vatandaşları uyardı.
Tat ve koku testi toksin tespitinde yetersiz kalıyor
Halk arasında 'hayvanların yediği mantar zehirli değildir' ya da 'gümüş kaşıkla kaynatıldığında kararırsa zehirlidir' gibi yaygın yanlış kabullerin bulunduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Bozkır, canlıların sindirim metabolizmalarının insanlardan farklı olduğunu vurguladı. Ölümcül toksinler içeren türleri böceklerin veya salyangozların rahatlıkla tüketebildiğini ifade eden Bozkır, pişirme esnasındaki kararmaların ise yalnızca oksijenle tepkimeye giren enzimlerin kimyasal reaksiyonu olduğunu açıkladı. Zehirli mantarların kokusunun veya tadının da yanıltıcı olabileceği, bu tür yöntemlerle toksin varlığının anlaşılamayacağı kaydedildi.
Türkiyede ölümcül vakaların başlıca sorumlusu: Evcikkıran
Bölge ormanlarında rastlanabilen tehlikeli türler hakkında bilgi veren Bozkır, Türkiye'deki mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir bölümünden Amanita phalloides (evcikkıran) türünün sorumlu olduğunu aktardı. Zeytin yeşilinden sarıya uzanan şapka rengiyle yenilebilir türlerle kolayca karıştırılabilen bu mantarın yanı sıra, kırmızı şapkası ve beyaz benekleriyle bilinen nörotoksik Amanita muscaria (sinek mantarı) ile Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) gibi türlerin ağır organ tahribatına neden olabildiği ifade edildi.
Yaralıların sağlık durumu ve hastanedeki tedavi süreci
Mantarların doğru sınıflandırılmasının mikroskobik inceleme, spor analizi ve kimyasal testler gerektiren bir uzmanlık alanı olduğuna değinen Prof. Dr. Bozkır, 'dededen kalma yöntemlerle' toplayıcılık yapılmaması gerektiğini vurguladı. Zehirlenme vakalarında tüketilen türün bilinmemesinin hastanelerdeki tedavi sürecini geciktirdiğini hatırlatan Bozkır, yabani mantar zehirlenmelerinin karaciğer ya da böbrek nakliyle, hatta ölümle sonuçlanabildiğini belirterek, ihtiyacın üretim standardı denetlenen kültür mantarlarından karşılanması çağrısında bulundu.