ANKARA — Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) projeksiyonlarına göre, Türkiye zeytin ve zeytinyağı sektöründe rekor üretim seviyelerine ulaşmaya hazırlanıyor. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Başkanı Mustafa Tan tarafından kamuoyuyla paylaşılan verilere göre, toplam zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin ton seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Rekoltenin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytin, 588 bin tonunun ise zeytinyağı olarak piyasaya sunulacağı öngörülüyor. Ancak kağıt üzerindeki bu tarihi artış, katlanan üretim maliyetleri ve gerileyen alım fiyatları nedeniyle sahada derin bir ekonomik tıkanıklığı beraberinde getirdi.
Toplama maliyeti toptan satış fiyatını aştı
Sahadaki tablonun üreticide endişeye yol açtığını belirten UZZK Başkanı Mustafa Tan, ürünün toplama masrafının dahi satış fiyatının üzerinde kaldığına dikkat çekti. Manisa Akhisar örneğini veren Tan, zeytinde yalnızca hasat için kilogram başına 25 TL işçilik ödendiğini, bakım masraflarıyla birlikte maliyetin 50 TL'ye ulaştığını ancak toptan zeytinin piyasada 20 TL'den işlem gördüğünü kaydetti. Maliyet baskısının zeytinyağı cephesinde de sürdüğünü ifade eden Tan, bir litre zeytinyağının üretim maliyeti en az 250 TL düzeyindeyken toptan piyasada 170-180 TL bandında seyrettiğini, bu tablonun üreticiyi yere dökülen mahsulü toplamaktan vazgeçirebileceğini ve açıklanan rekolteyi aşağı çekebileceğini dile getirdi.
Çiftçi örgütlerinden müdahale ve taban fiyat çağrısı
Üreticinin karşı karşıya kaldığı risklere işaret eden Tarım Sen Genel Başkanı Umut Kocagöz ise zeytinin ilk defa dalda kalma tehdidiyle karşılaştığını vurguladı. Tarım Kredi Kooperatifleri, Marmarabirlik ve Tariş gibi alıcı ve düzenleyici kurumların piyasaya çiftçi lehine doğrudan müdahale etmesi gerektiğini belirten Kocagöz, üretim maliyetlerinin altında kalan alım politikalarının üreticiyi toprağından koparabileceğini ifade etti. Çiftçinin tek başına bu açığı finanse edemeyeceğini kaydeden Kocagöz, kamu kaynaklarının devreye sokularak maliyet baskısını hafifletecek somut destekleme adımlarının acilen atılması gerektiğini belirtti.
| Ürün / Kalem | Tahmini Maliyet (TL/kg-lt) | Piyasa Alım Fiyatı (TL/kg-lt) | Beklenen Rekolte (Ton) | |:--- |:--- |:--- |:--- | | Toptan Zeytin (Akhisar) | 50 TL | 20 TL | 1.163.000 (Sofralık) | | Zeytinyağı | 250 TL | 170 - 180 TL | 588.000 | | Toplam Zeytin Rekoltesi | - | - | 4.030.000 |