ANKARA — Anayasa Mahkemesi (AYM), hisseli taşınmazlarda önalım (şufa) hakkının kullanımına ilişkin Türk Medeni Kanunu’nda yapılan düzenlemenin kritik bir bölümünü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Yüksek Mahkeme, satışa konu payın değerinin mahkeme tarafından rayiç bedel üzerinden belirlenmesini mülkiyet hakkına aykırı buldu.
İncelemeye konu düzenleme, 2025 yılında kabul edilen 7571 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu’nun 734. Maddesine eklenmişti. Söz konusu kural, hisseli mülklerde paydaşlardan birinin payını üçüncü kişiye satması durumunda, önalım hakkını kullanmak isteyen diğer hissedarın ödeyeceği tutarın mahkemece taşınmazın rayiç değeri üzerinden hesaplanmasını zorunlu kılıyordu. 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile Cumhuriyet Halk Partisi'nin itiraz başvurularını birleştiren Yüksek Mahkeme, sözleşme serbestisi ve mülkiyet hakkı vurgusu yaparak kuralı geçersiz kıldı.
İptal gerekçesinde mülkiyet hakkı vurgusu
Anayasa Mahkemesi kararında, alıcı ile satıcının kendi serbest iradeleriyle belirlediği satış bedeli yerine mahkemece farklı bir tutarın esas alınmasının mülkiyet hakkı açısından sakıncalar doğurabileceğine işaret edildi. Uygulamanın kimi durumlarda alıcı aleyhine maddi kayıp ya da haksız kazanç oluşturabileceği, önalım hakkını kullanmak isteyen paydaşlar açısından ise öngörülemez bir mali belirsizlik yarattığı kaydedildi. Yüksek Mahkeme ayrıca düzenlemenin derdest davalara da uygulanmasını öngören geçici maddeyi de iptal kapsamına aldı.
İptal kararı 6 Ağustos 2027de yürürlüğe girecek
Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, yasal boşluk oluşmaması amacıyla iptal hükmü yayım tarihinden 9 ay sonra, yani 6 Ağustos 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu tarihe kadar mevcut yasal hüküm uygulanmaya devam edecek ve devam eden davalarda otomatik olarak eski sisteme dönüş gerçekleşmeyecek. TBMM'nin söz konusu yürürlük tarihine kadar yeni bir yasal düzenleme yapmaması halinde, yürürlükteki mevzuat ve her dosyanın özel hukuki durumuna göre yargılamalar şekillenecek.