DIŞ HABERLER — İnsan üremesinde uzun yıllardır kadın biyolojik saati merkeze alınırken, uluslararası bilim insanları erkek doğurganlığına ilişkin önemli bir bulguya ulaştı. The EMBO Journal dergisinde yayımlanan araştırma, sperm hücrelerindeki RNA moleküllerinin orta yaş döneminde belirgin bir yapısal değişim sergilediğini ortaya koydu.
Geleneksel tıp literatüründe ileri yaştaki erkeklerin sperm kalitesindeki düşüş temel olarak DNA hasarı ve mutasyon birikimiyle açıklanıyordu. Ancak yeni bulgular, spermlerin yumurtaya sadece genetik kodları değil, embriyonik gelişimi yönlendiren kritik RNA parçacıklarını da aktardığını belgeledi.
Orta yaşta moleküler kayma gerçekleşiyor
Fare modelleri ile insanlardan alınan sperm numuneleri üzerinde yürütülen laboratuvar testlerinde, orta yaş evresine gelindiğinde sperm başındaki kısa RNA parçacıklarının azaldığı, uzun RNA moleküllerinin ise baskın hale geldiği saptandı.
Araştırma ekibinde yer alan Utah Üniversitesi Üroloji Bölümü araştırmacısı Qi Chen, tespit edilen mekanizmayı şu sözlerle aktardı:
"Hem farelerde hem de insanlarda yaşla birlikte tıkırdayan moleküler bir saat bulduk. Bu yapısal kayma orta yaşa gelindiğinde aniden tetiklenen biyolojik bir uçuruma dönüşüyor."
Deneylerde yaşlı spermlerin RNA yapısını taklit eden moleküller embriyonik kök hücrelere aktarıldığında, metabolizma ve nörolojik gelişimden sorumlu genlerin çalışma düzeninde farklılıklar kaydedildi. Bu sonuç, baba yaşının yalnızca aktarılan genetik mirası değil, aynı zamanda gelecek neslin epigenetik mekanizmasını da şekillendirdiğini gösteriyor.
Tedavi protokolleri için yeni umut
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre küresel çaptaki kısırlık vakalarının yaklaşık yüzde 45'inde erkek faktörü rol oynuyor. Buna karşın klinik uygulamalarda sperm yaşlanmasının arka planı yeterince aydınlatılamadığı için üreme tedavilerinin yükü büyük oranda kadınlar üzerinden yürütülüyordu.
"Sperm RNA kodu" mekanizmasının çözülmesiyle birlikte, ileri yaşta çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde sperm kalitesini muhafaza edecek hedefe yönelik biyolojik tedavilerin geliştirilmesi planlanıyor.