DIŞ HABERLER — Küresel iklim krizinin en hızlı vurduğu Kuzey Kutbu'nda yer alan Grönland fiyortları, devasa heyelanlar ve bunların tetikleyebileceği yıkıcı tsunamilerle karşı karşıya. Danimarka, Grönland ve Norveç jeoloji enstitülerinin ortaklaşa yürüttüğü ve Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan bilimsel araştırma, Uummannaq Fiyort sisteminde her an harekete geçebilecek iki büyük dengesiz yamaç tespit etti.
Jeolog Marie Keiding liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, Karrat Fiyortu'nda 2,65 milyon metrekarelik bir sahada yaklaşık 400 milyon metreküplük dev kaya kütlesinin asılı durumda olduğunu belirledi. Bu alan, dünya genelinde haritalandırılmış en büyük aktif yamaçlardan biri olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, 2017 yılında aynı fiyortta 58 milyon metreküplük kayanın denize kayması sonucu oluşan ve Nuugaatsiaq köyünü yutarak 4 kişinin yaşamını yitirmesine yol açan afetten çok daha büyük bir kütlenin kopma eşiğinde olduğunu vurguluyor.
6 Dakikada Yerleşim Yerlerine Ulaşabilir
İncelenen ikinci riskli nokta olan Kangerluarsuk Fiyortu'ndaki 30 milyon metreküplük yamaçta ise hareketliliğin 2015'ten bu yana belirgin biçimde arttığı kaydedildi. Yapılan jeofizik simülasyonlarına göre, bu kütlenin denize kayması durumunda 25 kilometre uzaklıktaki Ukkusissat yerleşimi yalnızca 6 dakika içinde 3 ila 7 metre yüksekliğindeki tsunami dalgalarının altında kalabilir.
Karrat Fiyortu'ndaki 400 milyon metreküplük ana yapının tek seferde çökmesi senaryosunda ise oluşacak mega tsunaminin 100 kilometreden fazla mesafe kat edebileceği hesaplandı. Telefon direklerini aşarak 10 metrenin üzerine çıkabilecek devasa dalgaların fiyort sistemi boyunca yer alan tüm yerleşim alanlarını yok edebileceği öngörülüyor.
Permafrostun Erimesi Kayaları Çözüyor
Bilim insanları, fiyort yamaçlarındaki kaymaların doğal bir jeolojik süreç olduğunu belirtmekle birlikte, küresel ısınmanın donmuş toprak tabakasını (permafrost) eriterek bu süreci hızlandırdığına dikkat çekiyor. Dağların yapısını bir arada tutan doğal bir çimento işlevi gören permafrostun çözülmesi, dev kayaların tutunma kabiliyetini kaybetmesine yol açıyor.
Kutup ve yüksek dağlık coğrafyalarda benzer felaketlerin görülme sıklığının artacağını vurgulayan uzmanlar, bölgedeki yerleşim yerlerini korumak için acil erken uyarı ve izleme sistemlerinin devreye alınması çağrısında bulunuyor.