DIŞ HABERLER — Depresyon, kaygı bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tedavisinde son yıllarda çığır açıcı bir gelişme olarak sunulan psikodelik ilaç araştırmalarında kritik bir gelişme yaşandı. ABD'nin önde gelen kurumları Berkeley, UCSF ve Stanford Üniversitesi bünyesinde çalışan beş bağımsız nörobilim laboratuvarı, "sihirli mantar" etken maddesi olan silosibinin etkilerini eş zamanlı test etti. Prestijli bilim dergisi Nature Neuroscience’ta yayımlanan bulgular, maddenin kalıcı bir iyileşme sağlamadığını ortaya koydu.
Beş laboratuvar ortak protokolde buluştu
Tekil laboratuvar çalışmalarındaki verilerin güvenilirliğini sorgulayan konsorsiyum, fareler üzerinde tam olarak aynı deney protokollerini uyguladı. Araştırmacılar, tek doz silosibin enjeksiyonundan 24 saat sonra hayvanların davranışlarında hiçbir kalıcı değişim saptamadı. İlacın uygulanmasından bir gün sonra deneklerin depresyon benzeri davranışlarında, anksiyete düzeylerinde, korku reflekslerinde veya sosyal etkileşimlerinde tekrarlanabilir bir düzelme kaydedilmedi.
Buna karşın ilacın enjeksiyonu izleyen ilk 10 dakika içinde baş seğirmesi, kaygı artışı ve açık alandan kaçınma gibi geçici akut etkiler yarattığı görüldü. Beynin prefrontal korteksinde kısa süreli bir aktivite artışı tespit edilse de bu reaksiyonun uzun vadeli bir tedavi etkisi oluşturmadığı belirlendi.
Bilim dünyasında yayın yanlılığı tartışması
Çalışmanın başyazarları Odilia Lu ve Prof. Dr. Stephan Lammel, elde edilen sonuçların psikiyatrik literatürdeki yapısal bir problemi gün yüzüne çıkardığını belirtti. Küçük örneklemli çalışmalardaki olumlu neticelerin kolayca yayımlandığına, buna karşılık olumsuz sonuçların göz ardı edildiğine dikkat çeken araştırmacılar, literatürde yapay bir iyimserlik oluştuğunu vurguladı.
Stanford nörobilimcisi Robert Malenka liderliğindeki uzman heyeti, hayvan modellerinin insan psikolojisini ne derece yansıttığının da yeniden tartışılması gerektiğini ifade etti. Bilim insanları, silosibinin klinik potansiyelinin tamamen dışlanmaması gerektiğini ancak abartılı iddialar yerine ilacın beyin devrelerindeki gerçek biyolojik etkilerini ortaya koyacak çok merkezli araştırmalara odaklanılmasını önerdi.