DIŞ HABERLER — Yoğun zihinsel çaba gerektiren karmaşık işlerde odaklanırken aniden ortaya çıkan vazgeçme hissinin arkasındaki biyokimyasal mekanizma aydınlatıldı. Tıp dünyasında uzun süredir incelenen ve çoğunlukla irade eksikliği ya da motivasyon kaybı olarak görülen bu durumun, beynin kendini koruma kalkanından kaynaklandığı belirlendi.
Almanya'daki Ludwig Maximilians Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen ve Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan çalışmada, 31 sağlıklı gönüllüyle iki aşamalı hafıza deneyleri gerçekleştirildi. Deney sırasında katılımcıların beynindeki dorsolateral prefrontal korteks (DLPFC) bölgesine elektrik stimülasyonu uygulanarak zihinsel performansları artırıldı.
Fazla glutamat motivasyonu kilitliyor
Manyetik rezonans spektroskopisi (MRS) yöntemiyle yapılan beyin taramalarında, yüksek performans gösteren ve daha çok zorlanan grupta glutamat seviyelerinin belirgin şekilde yükseldiği tespit edildi. Beyin aktivitesindeki artış başlangıçta başarı getirse de yükselen kimyasal seviyesi motivasyonel bir engelle sonuçlandı.
Zihinsel yorulma testinin ardından katılımcılara daha az kazandıran kolay görevler ile daha yüksek kazanç vadeden zorlu görevler arasında seçim imkânı tanındı. Beyinlerinde yüksek glutamat birikimi gerçekleşen kişilerin, kazanç potansiyeli daha yüksek olmasına rağmen zorlu görevleri üstlenmekten kaçındıkları gözlemlendi.
Kronik tükenmişlik için yeni umut
Araştırma ekibinin lideri Hongmei Xia, elde edilen verilerin zihinsel yorgunluğa bağlı motivasyon kaybına doğrudan nörokimyasal bir açıklama getirdiğini belirtti. Prefrontal glutamat metabolizmasının haritalandırılmasının, gelecekte kronik tükenmişlik ve patolojik yorgunluk yaşayan hastalar için yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine zemin hazırlayacağı öngörülüyor.
Bilim insanları, zihinsel aşırı yüklenme anlarında yaşanan pes etme refleksinin bir tembellik olmadığını, aksine beynin aşırı glutamat yüklemesinden hasar görmemek için devreye soktuğu biyolojik bir güvenlik kalkanı olduğunu vurguluyor.