ANKARA — Türkiye'de aile hekimleri ve Sağlık Bakanlığı tarafından 2026 yılı boyunca yürütülen tarama ve izlem çalışmaları kapsamında 9,6 milyon kişiye diyabet taraması yapıldı. Yapılan kontroller sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konuldu.
İnsülini keşfeden bilim insanı Sir Frederick Banting'in doğum günü olan 14 Kasım, her yıl Dünya Diyabet Günü olarak anılıyor. Sağlık verileri, erken teşhisin ve düzenli takibin hayati önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Tip 1 ve Tip 2 diyabet arasındaki farklar neler?
Halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen diyabet, vücudun insülin hormonunu yeterince üretememesi ya da etkili kullanamaması sonucu kan şekerinin yükselmesiyle ortaya çıkıyor. Hastalık Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç temel türe ayrılıyor ve kontrol altına alınmadığında hayati organlarda kalıcı hasarlara yol açabiliyor.
Genellikle çocukluk veya gençlik döneminde başlayan ancak her yaşta görülebilen Tip 1 diyabet, yeterli insülin üretilememesinden kaynaklanıyor. Çok su içme, sık idrara çıkma, sürekli uyku hali, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme temel belirtiler arasında yer alıyor.
Diyabet vakalarının yüzde 90'dan fazlasını oluşturan Tip 2 diyabet ise insülinin etkili kullanılamaması veya yetersiz üretimiyle gelişiyor ve çoğunlukla belirti vermeden ilerliyor. Fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü ve ileri yaş başlıca risk faktörleri olarak öne çıkıyor.
Dünyada her 10 diyabetliden 4ü hastalığını bilmiyor
Küresel verilere göre dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Buna karşın diyabetli her 10 kişiden dördü hastalığının farkında olmadan yaşamını sürdürüyor.
Uzmanlar, diyabetten korunmak ve hastalığı kontrol altında tutmak için sağlıklı beslenmeye, düzenli fiziksel aktiviteye ve ideal vücut ağırlığının korunmasına dikkat çekiyor. Tanı alan kişilerin ise tedavi ve kontrollerini aksatmayarak özellikle göz ve böbrek sağlıklarını koruması gerekiyor.
291 diyabet okulunda 50 bini aşkın kişiye eğitim verildi
Sağlık Bakanlığı, hastaların diyabeti tanıması ve tedavi süreçlerini doğru yönetebilmesi amacıyla diyabet okulu programını sürdürüyor. Türkiye genelinde hizmet veren 291 diyabet okulunda hastalık yönetimi, beslenme, ilaç ve insülin kullanımı, kan şekeri takibi ile fiziksel aktivite eğitimleri veriliyor.
Bakanlık programına göre 2026 yılında diyabet okullarında 5 binden fazla eğitim düzenlendi ve bu eğitimlere 50 bini aşkın kişi katıldı.