KASTAMONU — Osmanlı saray mutfağının köklü lezzetlerinden biri olan ve Kastamonu yöresine özgü coğrafi işaretli üryani eriğinde yeni sezon hasadı başladı. Özellikle kentin Daday ilçesi ile Halife köyünde yetiştirilen endemik tür, yüksek mineral içeriği ve geleneksel kurutma yöntemiyle öne çıkıyor.
Magnezyum, potasyum, demir ve B grubu vitaminleri bakımından zengin olan üryani eriği, hücreleri koruyan flavonoid maddeleri de barındırıyor. Şeker oranı düşük olduğu için diyabet ve kilo kontrolü sürecindeki bireyler tarafından da tercih edilen meyveden pestil, hoşaf ve yöresel bir içecek olan eğşi hazırlanıyor.
Kabuğu Soyularak Tahtalarda Kurutuluyor
Halk arasında "ala erik" olarak da bilinen meyvenin işlenme sürecini anlatan üretici Feza Tiryaki, olgunlaşan eriklerin tek tek toplandığını belirtti. Meyvenin adını soyulma işleminden aldığını vurgulayan Tiryaki, üretim sürecine ilişkin şunları kaydetti:
"Erikler önce sıcak suya, ardından soğuk suya batırılarak kabukları soyulur. Üryan kelimesi de buradan gelir. Soyulan en kaliteli meyveler, çam veya gürgen tahtalar üzerinde birbirine temas etmeyecek şekilde serilir. Yaklaşık 15 gün süren kurutma işleminin ardından ürünün raf ömrü 2 ila 3 yıla ulaşır. En yaygın tüketim şekli ise kaynatılıp dinlendirilmiş ılık suda bekletilerek suyunun içilmesi ve tanelerinin tüketilmesidir. Doğal şekeri yeterli olduğu için ilave tatlandırıcı gerekmez."
Bilimsel Çalışmalar ve Sağlığa Etkileri
Lifli yapısıyla sindirim sisteminin düzenlenmesine ve kabızlık şikâyetlerinin hafifletilmesine yardımcı olan ürün, akademik araştırmalara da konu oldu. Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi bünyesinde yürütülen laboratuvar çalışmalarında, üryani eriği ile beslenen deney gruplarında kanserojen maddelere karşı hücresel direnç geliştiği tespit edildi ve bulgular uluslararası bilimsel yayınlarda yer aldı.
Yöre üreticileri, Daday menşeli bu özel meyvenin hem geleneksel kurutma yöntemi hem de sağlık açısından sunduğu zengin içerikle bölge ekonomisinde önemli bir değer taşımayı sürdürdüğünü ifade ediyor.